Bölüm Planı: Kök Dolduğunda Sunucu Neden Durur?
Disk kapasitesi 2 terabayt ve yarısı boş. Ama sunucu yeni dosya yazamıyor, servisler hata veriyor, oturum açmak bile zorlaşıyor. Sorun toplam kapasitede değil, dolan bölümde. Tüm diski tek bölüm yapmak kolaydır ama bedeli bu anlarda ödenir.
Bu yazı, disk bölümleme kararlarını ele alıyor.
Kök Dolduğunda Ne Olur
- Sistem geçici dosya yazamaz.
- Servisler başlatılamaz.
- Oturum açma bile sorun çıkarır.
Üçüncü adım krizi derinleştirir: kök bölüm tamamen dolduğunda oturum açma süreci bile geçici dosya yazamadığı için başarısız olabilir — yani sorunu çözmek için sunucuya bağlanmanız gereken anda bağlanamazsınız.
Bu durumda konsol erişimi tek yol kalır.
Bu nedenle kök bölümde her zaman pay bırakılmalıdır.
Dosya sistemleri genellikle küçük bir yedek alan ayırır.
Neyi Ayırmalı
| Alan | Ayırma gerekçesi |
|---|---|
| Günlük dosyaları | Kontrolsüz büyüyebilir |
| Veritabanı verileri | Ayrı performans ihtiyacı |
| Kullanıcı yüklemeleri | Öngörülemez büyüme |
| Geçici dosyalar | Ani şişme riski |
Birinci satır en yaygın disk dolma nedenidir: hata döngüsüne giren bir uygulama saniyede binlerce satır günlük yazabilir ve saatler içinde diski doldurur — günlükler ayrı bir bölümdeyse yalnızca o bölüm dolar, sistem ayakta kalır.
Bu, en kolay uygulanan koruma önlemidir.
Dördüncü satır ise büyük dosya işleme sırasında şişer.
Yükleme ve dönüştürme işleri geçici alan tüketir.
Sabit Bölümün Sorunu
- Bölüm boyutu baştan belirlenir.
- Yanlış tahmin sorun çıkarır.
- Değiştirmek zordur.
İkinci madde bölümlemenin bedelidir: bölümlere ayırmanın riski, bir bölümün dolarken diğerinde boş alan kalmasıdır — toplam kapasite yeterli olsa bile yanlış yere ayrılmış olur.
Bu, tek bölüm kullanmanın cazibesini açıklar.
Çözüm, esnek birim yönetimi kullanmaktır.
Böylece bölümler sonradan büyütülebilir.
Esnek Birim Yönetimi
- Diskler bir havuzda toplanır.
- Bölümler havuzdan ayrılır.
- Sonradan büyütülebilir.
Üçüncü madde tüm esnekliği sağlar: esnek birim yönetimiyle bir bölümü çalışırken büyütmek mümkündür — dolmakta olan günlük bölümüne birkaç gigabayt eklemek kesinti gerektirmez.
Bu, sabit bölümlemenin en büyük dezavantajını kaldırır.
Küçültme ise genellikle riskli ve kesintilidir.
Bu nedenle başlangıçta dar başlayıp büyütmek doğrudur.
Ne Kadar Ayırmalı
| Bölüm | Yaklaşım |
|---|---|
| Kök | Cömert ama abartısız |
| Günlük | Ölçülü, döndürme ile |
| Veri | Kalan alanın çoğu |
| Havuzda boş pay | Mutlaka bırakılmalı |
Dördüncü satır en sık atlanan karardır: havuzun tamamını baştan bölümlere dağıtmak, ileride bir bölümü büyütme imkânını ortadan kaldırır — bir miktar alanı ayrılmamış bırakmak, esnekliğin bedelidir.
Bu pay acil durumlarda kullanılır.
Dolan bölüm hızla büyütülebilir.
İkinci satır ise döndürme ayarına bağlıdır.
Doluluk İzleme
- Her bölüm ayrı izlenmeli.
- Toplam doluluk yanıltıcıdır.
- Eğilim de izlenmeli.
İkinci madde kritik bir izleme hatasını önler: yalnızca toplam disk doluluğunu izleyen bir sistem, kök bölüm dolarken hiçbir uyarı vermez çünkü toplamda hâlâ bol alan görünür.
Uyarılar bölüm bazında kurulmalıdır.
Üçüncü madde ise dolma anını önceden gösterir.
Doluluk hızı, kalan süreyi hesaplatır.
Alan Dolmadan Dolmak
- Dosya sayısının da sınırı vardır.
- Küçük dosyalar bu sınırı tüketir.
- Alan boşken yazma başarısız olur.
Üçüncü madde çok kafa karıştırıcı bir hatadır: disk doluluğu yüzde otuz görünürken yeni dosya oluşturulamıyorsa, dosya sayısı sınırına ulaşılmış olabilir — milyonlarca küçük önbellek dosyası bu sınırı alan dolmadan tüketir.
Bu sınır dosya sistemi oluşturulurken belirlenir.
Sonradan artırılması genellikle mümkün değildir.
Küçük dosya üreten sistemlerde baştan hesaplanmalıdır.
Dolduğunda Ne Yapılır
| Adım | Amaç |
|---|---|
| En büyük dizinleri bul | Kaynağı tespit |
| Silinmiş ama açık dosyaları kontrol et | Gizli alan |
| Günlükleri döndür | Hızlı kazanç |
İkinci satır çok bilinmeyen bir durumu açıklar: silinen bir dosya hâlâ bir süreç tarafından açık tutuluyorsa alanı serbest kalmaz — dosyayı silmenize rağmen doluluk değişmez ve ancak süreç yeniden başlatıldığında alan geri gelir.
Bu, büyük günlük dosyalarında sık yaşanır.
Dosyayı silmek yerine içeriğini boşaltmak daha doğrudur.
Üçüncü satır ise en hızlı kazancı sağlar.
Disk düzenini kurulum aşamasında planlayabilmek tam donanım denetimi gerektirir; dedicated sunucu altyapı hizmeti ile bölümleme kararlarını baştan kendiniz verebilirsiniz.
Sonuç
Tek bölüm kolaydır ama pahalıya mal olur: kök bölüm dolduğunda oturum açma bile başarısız olabilir ve sorunu çözmeniz gereken anda bağlanamazsınız. Günlükleri, verileri ve kullanıcı yüklemelerini ayırın, esnek birim yönetimi kullanıp havuzda pay bırakın ve uyarıları bölüm bazında kurun — toplam doluluğu izleyen bir sistem, kök dolarken uyarı vermez.
Sıkça Sorulan Sorular (SSS)
Diskte yer varken sunucu neden yazamıyor?
Dolan bölüm kök olabilir. Toplam kapasite yeterli görünse de kök bölüm dolduğunda sistem geçici dosya yazamaz, servisler başlatılamaz ve oturum açma bile başarısız olabilir. Uyarıları bölüm bazında kurun.
Hangi dizinleri ayrı bölüme almalıyım?
Kontrolsüz büyüyebilenleri: günlük dosyaları, kullanıcı yüklemeleri, veritabanı verileri ve geçici dosyalar. Hata döngüsüne giren bir uygulama saatler içinde diski doldurabilir; günlükler ayrı bölümdeyse yalnızca o bölüm dolar ve sistem ayakta kalır.
Disk yüzde otuz doluyken neden dosya oluşamıyor?
Dosya sayısı sınırına ulaşılmış olabilir. Milyonlarca küçük önbellek dosyası bu sınırı alan dolmadan tüketir. Sınır dosya sistemi oluşturulurken belirlenir ve sonradan artırılması genellikle mümkün değildir.
Dosyayı sildim ama alan geri gelmedi?
Dosya hâlâ bir süreç tarafından açık tutuluyor olabilir; bu durumda alan serbest kalmaz ve ancak süreç yeniden başlatıldığında geri gelir. Büyük günlük dosyalarında sık yaşanır; silmek yerine içeriğini boşaltmak daha doğrudur.
